به گزارش تجارت نفت به نقل از شانا، صنعت حفاری کشور بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی تحقق اهداف کمّی برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت، در سالهای اخیر وارد مرحلهای جدید از بازآرایی ساختاری، افزایش ظرفیت و ارتقای بهرهوری شده است. تمرکز همزمان بر تأمین دکلهای جدید، نوسازی ناوگان موجود و بهبود شاخصهای عملیاتی، نشاندهنده عزم وزارت نفت برای پاسخگویی مؤثر به نیازهای توسعهای میدانهای نفتی و گازی و تثبیت ظرفیت تولید در افق برنامه هفتم است.
بر اساس نیازسنجیهای فنی و عملیاتی انجامشده در میدانهای نفتی و گازی کشور، حداقل ۲۰۹ دستگاه دکل حفاری فعال برای تحقق برنامههای تولیدی، توسعهای و نگهداشت توان تولید ضروری برآورد شده است. دستیابی به این سطح از ظرفیت عملیاتی، از مسیرهای متنوعی شامل قراردادهای سرمایهگذاری، الگوهای نوین تأمین مالی، مشارکت بخش خصوصی و اصلاح ساختارهای مدیریتی در دستور کار وزارت نفت و شرکتهای تابع قرار گرفته است.
تأمین دکلهای حفاری در قالب مشارکت عمومی ـ خصوصی
بر اساس گزارش برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران، یکی از محورهای کلیدی توسعه ناوگان حفاری، بهرهگیری هدفمند از ظرفیت مشارکت عمومی ـ خصوصی (PPP) و انعقاد قراردادهای خرید تضمینی خدمات حفاری در قالب الگوی قراردادی BOO است. به همین منظور شرکت ملی نفت ایران برای تأمین ۲۰ دستگاه دکل حفاری خشکی با توان ۲۰۰۰ اسب بخار، با ۶ شرکت متقاضی سرمایهگذاری در این حوزه قراردادهایی به ارزش ۷۶۸ میلیون دلار و ۲۸ همت امضا کرده است؛ اقدامی که افزون بر افزایش ظرفیت عملیاتی، نقش مهمی در جذب سرمایه غیردولتی و کاهش فشار مالی بر منابع داخلی صنعت نفت ایفا میکند.
در بخش حفاری دریایی نیز تأمین پنج دستگاه دکل حفاری با قابلیت عملیات در عمق ۳۵۰ فوت و بالاتر پیشبینی شده است. از این تعداد دو دستگاه در مرحله نهایی امضا، قرار دارند و سایر دکلها در حال طی مراحل اخذ مجوز موضوع ماده (۱۱) قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت هستند که با نهایی شدن آنها، بخش قابلتوجهی از نیاز حفاری فراساحلی کشور پوشش داده میشود.
توسعه حفاری دریایی با قراردادهای اجاره بلندمدت
بهمنظور تسریع در اجرای طرحهای توسعهای میدانهای فراساحلی و افزایش انعطافپذیری عملیاتی، تأمین دکلهای حفاری دریایی از طریق امضای قراردادهای اجاره بلندمدت نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر این اساس، تشریفات اداری و فنی لازم برای امضای قرارداد تأمین دو دستگاه دکل حفاری دریایی در حال پیگیری است؛ رویکردی که امکان بهرهبرداری سریعتر از ظرفیت حفاری دریایی و کاهش وقفههای عملیاتی را فراهم میکند.
بازسازی و نوسازی ناوگان حفاری شرکت ملی حفاری ایران
در حوزه توانمندسازی ناوگان داخلی، بازسازی و نوسازی ناوگان حفاری شرکت ملی حفاری ایران بهعنوان یکی از برنامههای راهبردی صنعت حفاری کشور دنبال میشود. در این چارچوب مصوبه لازم برای تأمین ۱۵ دستگاه دکل حفاری خشکی و نوسازی دکلهای موجود با اعتباری معادل ۸۰۰ میلیون دلار گرفته شده که تاکنون ۲۵ میلیون دلار از این اعتبار تخصیص یافته است. هدف از اجرای این طرح، افزایش ضریب آمادگی دکلها، کاهش هزینههای تعمیر و نگهداشت و ارتقای سطح ایمنی و بهرهوری عملیات حفاری است.
بهمنظور تضمین حسن اجرای این پروژه، کمیتهای تخصصی برای نظارت بر روند پیشرفت طرح در مدیریت برنامهریزی تلفیقی تشکیل شده که بهصورت مستمر، شاخصهای اجرایی، زمانبندی و نحوه تخصیص منابع را پایش میکند.
دستاوردهای شرکت ملی نفت ایران در بهبود عملکرد حفاری
بررسی عملکرد عملیاتی صنعت حفاری کشور در سالهای اخیر حاکی از بهبود معنادار شاخصهای کلیدی و افزایش بهرهوری است. از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون، ۳۹۸ حلقه چاه جدید و تعمیری شامل ۱۱۶ حلقه چاه توسعهای و ۲۸۲ حلقه چاه تعمیری در مناطق مختلف عملیاتی کشور تکمیل و راهاندازی شده است؛ دستاوردی که نقش تعیینکنندهای در افزایش و تثبیت ظرفیت تولید نفت و گاز داشته است.
در حوزه شاخصهای عملکردی نیز نتایج نشاندهنده ارتقای بهرهوری عملیات حفاری است، بهطوری که میانگین سرعت حفاری چاههای جدید در بخشهای خشکی و دریایی از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون ۱۲ درصد افزایش یافته و بهرهبرداری از دکلهای خشکی بر مبنای تعداد چاههای پایانیافته به ازای هر دکل، رشدی ۴۸ درصدی را تجربه کرده است.
همچنین تعداد چاههای جدید پایانیافته نسبت به مدت مشابه پارسال ۳۶ درصد افزایش یافته و کل متراژ حفاریشده نیز رشد ۴۸ درصدی را ثبت کرده است. در همین حال تعداد دکلهای حفاری فعال در بخشهای خشکی و دریایی با افزایش ۱۲ درصدی همراه بوده که مجموعه این شاخصها بیانگر ارتقای کارایی، کاهش زمان اجرای پروژهها و استفاده بهینهتر از ظرفیت ناوگان حفاری کشور است.
جهش عملکرد شرکت ملی حفاری ایران و توسعه ساخت داخل
شرکت ملی حفاری ایران نیز همسو با سیاستهای کلان صنعت نفت، اقدامهای مؤثری برای افزایش بهرهوری، کاهش زمانهای غیرمولد و ارتقای عملکرد عملیاتی انجام داده است. بر اساس آمارهای ثبتشده، تحقق ۷۸ درصدی ظرفیت ناوگان حفاری و کاهش ۱۴ درصدی زمانهای انتظار در سه ماهه نخست امسال محقق شده و در همین بازه، حفاری چاههای نفت و گاز با رشد ۴۶ درصدی نسبت به مدت مشابه پارسال همراه بوده است.
در حوزه توسعه فناوری و ساخت داخل، سومین دکل حفاری ساخت جهاد دانشگاهی با عنوان «فتح ۷۳» در میدان نفتی اهواز و با حضور وزیر نفت به بهرهبرداری رسید. این دکل حفاری خشکی با توان ۲۰۰۰ اسب بخار و قابلیت حفاری تا عمق ۶ هزار متر، دارای حدود ۶۵ درصد تجهیزات ساخت داخل است و نقش مهمی در کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی، بومیسازی فناوری حفاری و تقویت زنجیره تأمین داخلی ایفا میکند.
مجموعه این دستاوردها، شامل بهبود شاخصهای بهرهوری، افزایش سرعت حفاری، رشد تعداد چاههای پایانیافته و افزایش متراژ حفاریشده نشان میدهد صنعت حفاری کشور با استفاده هدفمند از ظرفیتهای موجود و توسعه ناوگان فعال، در مسیر تحقق اهداف کمی برنامه پنج ساله هفتم گامهای مؤثری برداشته و استمرار این روند میتواند زمینهساز جهش تولید و توسعه پایدار در سالهای آینده باشد.
